Familiewoorden
Geplaatst door: Genootschap Onze Taal 10 mei 2009Opmerkelijk: er zijn van die woorden die vroeger thuis geregeld gebruikt werden maar die – als je ze ergens anders gebruikt – bij anderen helemaal niet bekend zijn. Dat kunnen dialectwoorden zijn, maar ook woorden die eigenlijk alleen maar in xc3xa9xc3xa9n of een paar families circuleren. ‘Thuistaal’, noemt Wim Danixc3xabls dat, en een andere term ervoor is familialect.
Deze taaladviseur had dat laatst met de woorden piespoken (twee keer op het hele internet!) en knoeisik (ook twee keer). We zijn benieuwd wie er ook met zo’n heel zeldzaam juweeltje op de proppen kan komen.
Het woord ‘piespoken’ ken ik uit mijn jeugd in de vorm ‘spiespoken’. Je deed het met eten dat je niet lekker vond, een beetje rondschuiven, treuzelen, er erg kritisch naar kijken, eruit halen wat je wel lustte en vooral laten merken dat het je niet aanstond.
Ik heb dat met ‘leeskonijn’. Bij ons vroeger een heel gewoon woord, en ik noem mijn oudste dochter ook vaak zo, maar xc3xa9rg bekend is het niet.
Zie ook ZwijsenOuders.nl.
Wat wij ‘flipperen’ noemen, wordt doorgaans als ‘zappen’ aangeduid. De afstandsbediening heet dientengevolge dan ook ‘de flipper’.
Ik weet niet hoe we aan deze benaming zijn gekomen en nog minder hoe we er ooit van af zullen raken.
Wij lopen met onze hond elke avond een ‘piporondje’ Dit begon als afkorting van PIesen en POepen, maar die betekenis is iedereen eigenlijk al lang vergeten.
Bij ons thuis noemden wij kristalsuiker “kraksuiker”!
Toen wij als kinderen zelfstandig thuis konden blijven als onze ouders weg gingen dan zei m’n moeder altijd: ‘Geen rubullie maken hoor!’. We vermoeden dat het te maken met ons dialect maar we hebben het nergens kunnen terugvinden. Ongetwijfeld afgeleid van rebellie maar het is toch een heel eigen leven gaan leiden binnen ons gezin.
wij hadden het woord piespies = maggie voor ik de soep .
rolsodemietertjes = doperwten
knaapje(s) of ‘vlees met handvat’ = karbonades
matjollen = vermeend gezelschapsspelletje: ‘ zullen we matjollen? ‘ … ‘wat is dat?’ ‘ nou: dan schijt ik op tafel en slaan jullie er met je handen in’ (zal wel iets Amsterdams zijn)
Wat eten we vanavond (witlof) = ‘ lof met rozenhoedje en avondgebed’
Wat eten we vanavond (en moeders is het gezeur enigszins zat): ” poep van de bok met kiezelstenen ”
Hoeveel kost dat? ” Ene gulden Geerterui ” wat mijn moeder stevast antwoordde op onze vraag. Scheen ze van haar moeder te hebben, maar de betekenis en herkomst is verder onduidelijk.
Bij ons werd de afstandsbediening afgekort naar ‘aspadie’ en zo noemen we hem nog steeds.